Telemedicine

Telemedicina

 

 

 

 

Medicinska etika i medicinsko pravo

El. pošta Štampa PDF

IMIA-in etički kodeks za medicinske odnosno zdravstvene
Informatičare, profesionalce u medicinskoj odnosno
zdravstvenoj informatici

Preambula

Kodeks profesionalne etike služi:
1. da bude etički vodič profesionalcima,
2. da obezbedi niz principa prema kojima bi se moglo meriti ponašanje profesionalaca, i
3. da pruži javnosti jasne instrukcije o etičkim kriterijumima prema kojima treba da se oblikuje ponašnje profesionalaca.

Etički kodeks za medicinske i zdravstvene informatičare (MZI) mora biti jasan, nesumnjiv i lako primjenjiv u praksi. Štaviše, s obzirom na to da se informatičko područje konstantno menja, kodeks mora da bude fleksibilan kako bi se prilagodio promenama bez žrtvovanja primenjivosti osnovnih principa. Zato je neprimereno da se etički kodeks za MZI-e bavi specifičnostima svake pojedine situacije koja se može dogoditi. To bi kodeks učinilo previše uskim, previše rigidnim i zavisnim od postojećeg statusa u informatici. Umesto toga kodeks mora da se usredsredi na etičke pozicije MZI-a kao stručnjaka, i na odnos između MZI-a i drugih strana s kojima su u međuodnosu tokom svog profesionalnog rada.
Te «druge strane» uključuju (ali nisu ograničene samo na) bolesnike, zdravstveno osoblje, administrativno osoblje, zdravstvene institucije kao i osiguravajuća društva i vladine agencije, itd.

Razlog zbog koga se stvara etički kodeks za MZI-e umesto da se prilagodi neki od postojećih kodeksa izrađenih za druge grupe informatičkih profesionalaca leži u činjenici da MZI-i imaju jedinstvenu ulogu u planiranju i pružanju zdravstvene zaštite: ulogu koja je različita od uloge drugih informatičara profesionalaca koji rade u drugačijim sredinama.
Delom je ta jedinstvenost usredsređena na specijalni odnos digitalnog zdravstvenog zapisa (DZZ) i subjekta tog zapisa. Ne samo da DZZ otkriva mnoge stvari o bolesniku koje su privatne prirode i treba da budu poverljive, nego je mnogo važnije da je DZZ temelj za odluke koje imaju značajni uticaj na dobrobit bolesnika. Bolesnik je u stanju ranjivosti, i svaka odluka koja se odnosi na bolesnika i DZZ mora biti posledica nužnosti u traženju ravnoteže između etički opravdanog cilja i odgovarajućih sredstava za njegovu realizaciju. Zatim, podaci sadržani u DZZ-u daju sirovi materijal za odlučivanje od strane zdravstvenih ustanova, vladinih i drugih agencija, bez kojih sistem zdravstvene zaštite ne bi funkcionisao. Zato MZI-i,  omogućavajući konstrukciju, podršku, arhiviranje, pristup, upotrebu i rukovanje DZZ-om, imaju ulogu različitu od one koju imaju neki drugi informatičari profesionalci.

Istovremeno, tačnije, zbog svoje uloge MZI-i su deo niza međusobnih odnosa koji podležu jedinstvenim etičkim pravilima. Kako su etički pritisci odnosno etička pravila posledica odnosa elektroničkog zapisa i bolesnika, etičko ponašanje MZI-a je posledica stalne interakcije MZI-a i zdravstvenog osoblja, zdravstvenih institucija i raznih agencija. Ta pravila vode u različitim smjerovima. Stoga je važno da MZI-i znaju kako da reše probleme na primeren način. Etički kodeks za MZI-e u tom smislu treba da bude sredstvo koje može da koristi u konfliktnim situacijama.

Etički kodeks za MZI-e je takođe drukčiji od zakonskih obaveza i prava.
Nesumnjivo je da zakon reguliše okvire unutar kojih deluju MZI-i. Međutim, etička pravila često idu izvan onoga što zahteva zakon. Razlog tome je što je zakonska regulativa čisto pravne prirode i predstavlja , kao što i treba da bude, minimalne standarde koje su predvideli zakonodavci, pravo i sudstvo. Međutim, ti standardi su formulisani na osnovu uslova ovde i sada; oni nisu očekivani u realnosti i zato su slabi vodič u brzoj evoluciji discipline u kojoj se konstantno pojavljuju nove vrste situacija. MZI-i koji bi slepo sledili zakon i prilagođavali svoje ponašanje jedino zakonskim okvirima, bili bi loše osposobljeni da se nose sa situacijama koje autori zakona nisu predvideli i bili bi podložni hirovima tokom pravnih procesa.
S druge strane, etički kodeks se za MZI-e zasniva na osnovnim etičkim principima koji se primenjuju na situacije koje karakteršu aktivnosti MZI-a. Samo takav kodeks koji ne zavisi od procedure pravnog procesa može biti dobar vodič. Etički kodeks, dakle pomaže samo u određivanju okvira etičkog ponašanja.
Etički kodeks ima dva dela:

1. Uvod

Počinje nizom osnovnih etičkih principa koji su međunarodno prihvatljivi. Sledeći deo je kratki popis opštih principa informatičke etike koji proizlaze iz osnovnih etičkih principa kada se oni primene na prikupljanje digitalnih podataka, obradu, arhiviranje, komuniciranje, upotrebu, rukovanje i dostupnost zdravstvenim informacijama. Takvi opšti principi informatičke etike su principi najvišeg nivoa i opšti vodič.

(Strana 1 od 2)